Doorgaan naar hoofdinhoud subline-curl

Écht luisteren naar kinderen en jongeren doe je zo

Kinderen en jongeren hebben er baat bij om bij iemand terecht te kunnen met hun vragen. Als ze het gevoel krijgen dat er naar hen wordt geluisterd, krijgen ze meer zicht op verwarrende situaties. Goede luistervaardigheden zijn in deze coronatijd voor een jeugdleider dus extra belangrijk.

Bouwen aan de relatie deel 2: luistervaardigheden

Jongeren kunnen vertellen over feiten en gevoelens. Maar wellicht herken je het ook bij jezelf: gevoelens doen er vaak meer toe dan feiten. Het is dus belangrijk om te weten te komen hoe een jongere iets beleeft in plaats van dat je precies weet hoe het is gebeurd of in welke volgorde. Goed luisteren betekent dus niet alleen luisteren naar de feiten maar vooral naar de gevoelens.

Sommige jongeren vertellen moeilijk over hun gevoelens en dit is ook niet altijd aan hun lichaamstaal te zien. Dan komt het bij luisteren vooral aan op inleven. Probeer je te verplaatsen in de jongere die feiten vertelt en probeer daarmee gevoelens en ervaringen op het spoor te komen.

Luisteren kan op verschillende manieren:

  • Je kunt letten op wat iemand zegt. Spreekt iemand hard of zacht, snel of traag, boos of juist rustig? Dit kan iets zeggen over wat de jongere bezighoudt. Wil hij of zij je wel iets toeschreeuwen, of durft diegene het haast niet uit te spreken? Wat zegt dat over schaamte, teleurstelling, verwarring?

  • Luisteren kan door goed te kijken. Je kunt veel leren door het aflezen van non-verbaal gedrag of lichaamstaal.

  • Je kunt letten op de taal die de jongere gebruikt. Soms keert een bepaald woord of een bepaalde uitdrukking vaker terug. De goede luisteraar hoort dit en gaat er iets van begrijpen. Het kan zijn dat jouw jongere het nodig heeft voor de eigen verwerking om dingen een aantal keren te vertellen. Door te vertellen kan hij of zij het van zich af praten of op een rijtje zetten. 

Maar...

Het woordje ‘maar’ bij jongeren behoeft speciale aandacht. ‘Maar’ is veelzeggend, het is een ‘signaalwoord’ waarbij er bij jou een belletje moet gaan rinkelen. Wat de jongere zegt na dit woord, is meestal wat hij of zij eigenlijk zeggen wil. Let juist dan dus op!

Wat niet gezegd wordt...

Luisteren naar wat niet gezegd wordt is ook belangrijk. Afgebroken zinnen, de stippellijntjes na een zin, de dingen die niet worden uitgesproken. Goed luisteren houdt in dat je hier oor voor hebt en beseft: dit zijn misschien juist wel de dingen die het kind of de jongere wil zeggen, maar niet kán zeggen. Wees stil en wacht dan af. Blijf uitnodigend in je houding: laat zien dat je luistert.

Hoe kun je laten zien en merken dat je luistert?

  • Kijk de jongere aan;
  • Neem een aandachtige houding aan en wees geconcentreerd (wees je er dus ook van bewust wanneer je dat even niet kunt opbrengen);
  • Reageer op manieren waarop interesse, meeleven en begrijp blijken (tips hierover vind je in het artikel over gespreksvaardigheden);
  • Check af en toe of je de jongere goed hebt begrepen. Dat geeft de jongere het gevoel dat er zorgvuldig met zijn/haar woorden wordt omgegaan en het voorkomt miscommunicatie. 

Neem de tijd

Wanneer jij in gesprek gaat met een kind of jongere, ben je er voor hem of haar. Het gaat erom dat een jongere zich gehoord voelt. Meer nog dan goede raad of advies, willen ook jongeren - net als volwassenen - dat er iemand is die luistert en begrijpt. Neem hier de tijd voor. Laat wat een kind of jongere aan jou vertelt echt bij je binnenkomen. Voel mee, leef mee. Als jij oprecht betrokken bent op degene met wie je in gesprek bent, is er al heel veel gewonnen.

Deze tips komen uit het tweede deel van de map Jeugdpastoraat. In deze map vind je naast concrete tips en werkvormen ook achtergrondinformatie over pastoraat voor kinderen en tieners en hun leef- en belevingswereld. Deze map is voor 15 euro te bestellen via de webwinkel.

Deel 1 van deze map bevat meer algemene informatie over verschillende soorten jeugdpastoraat en tips en gespreksvormen die je kunt gebruiken bij het integreren van jeugdpastoraat in je gemeente. Deze is gratis te downloaden als PDF via de site van Jong Protestant.

Netwerkgroepen

We hopen dat deze tips jou helpen om concreet te worden in je contact met jongeren. Zoek ze op, stuur een berichtje, spreek met ze af! Jong Protestant biedt jou de mogelijkheid om andere vrijwilligers in het jeugdwerk te ontmoeten die hetzelfde willen en dit ook echt gaan doen. In een groepje van 3 of 4 personen spreek je elkaar om de twee of drie weken en deel je jouw ervaringen, mooie en lastige momenten. Ook maak je concrete nieuwe afspraken over wat je in de weken erna gaat doen. Je bemoedigt en adviseert elkaar. Interesse? Mail naar jongprotestant@protestantsekerk.nl.

Lees ook Bouwen aan de relatie deel 1: gespreksvaardigheden