Doorgaan naar hoofdinhoud subline-curl

Kindertheologie: een driehoek voor gouden momenten

Samen zoeken, ontdekken en groeien. Daar draait het om bij kindertheologie: kinderen die het geloof en de Bijbel ontdekken op een manier waarbij het kind zelf centraal staat.

Maartien Hutter is werkzaam bij het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap. Als theoloog en pedagoog verdiepte zij zich in de zogeheten kindertheologie. Het is een nog relatief nieuw begrip, al helemaal in Nederland. Dit begrip kwam op rond de jaren ‘90 in Duitsland en andere duitstalige landen: in het onderwijs veranderde de manier hoe mensen keken naar kinderen en hoe zij leren. Ook de ideeën over geloofsopvoeding begonnen hierdoor te veranderen. Geïnspireerd door de kindertheologie schreven Maartien en godsdienspedagoog Henk Kuindersma, in samenwerking met Jong Protestant, het boek ‘Nooit meer een kleurplaat’.

Corina Nagel, medewerker bij Jong Protestant, past de inzichten uit de kindertheologie toe als ze zelf actief is als kindernevendienstleider in haar gemeente. Op een zondag was ze, zoals gebruikelijk, de Bijbel aan het lezen met haar groep. Maar deze keer stelde een jonge tiener de ene na de andere ingewikkelde vraag over God. Uiteindelijk vroeg hij zich vooral af wíe God dan was. Dit was voor Corina een mooi moment om samen die zoektocht aan te gaan, volgens het principe van de kindertheologie.

Ze vertelt: “Met zijn allen gingen we op zoek naar wie God is. Ik hielp hen zoeken naar antwoorden in de Bijbel en de kinderen gingen vanzelf in discussie met elkaar. Ze luisterden naar elkaar, reageerden op elkaar en vulden elkaar aan, ook al stond iedereen er anders in. Ze gingen écht de diepte in met elkaar. Aan het eind van de kindernevendienst benadrukte ik hoe goed het was dat hij zulke vragen had durven te stellen, zelfs al vinden we er geen concreet antwoord op.”

Wisselwerking

Maartien vertelt over de essentie van kindertheologie: “Kindertheologie is als een driehoek. Het is een wisselwerking tussen het kind, de Bijbel en geloof, en de geloofsopvoeder - bijvoorbeeld een ouder of een kindernevendienstleider. De drie onderdelen zijn met elkaar verbonden en hebben op hun eigen manier interactie met elkaar. Hierbij draait het erom dat het kind centraal staat: kinderen krijgen de ruimte om op een interactieve manier het geloof en de Bijbel te ontdekken. Het is een zoektocht, een ontdekkingsreis, samen met hun geloofsopvoeder. Kinderen krijgen het vertrouwen dat zij zelf, op hun eigen manier, actief betekenissen in de Bijbel en geloof kunnen ontdekken. De Bijbel en geloof zijn heel krachtige bronnen waar je de kinderen mee ‘in gesprek’ brengt. En als opvoeder speel je daar een belangrijke rol in. Soms door actief te begeleiden, soms door vooral goed te kijken naar de kinderen.”

Die zoektocht samen met de geloofsopvoeder is juist wat kindertheologie zo vernieuwend maakt. Nelleke Plomp, coördinator van kliederkerk, merkt hoe er binnen de kerk vaak op een bepaalde manier naar kinderen gekeken wordt. “Volwassenen kijken naar kinderen alsof die tot een bepaald punt moeten komen in het geloof: ze zijn dan als het ware nog niet af en moeten eerst belijdenis doen of zich laten dopen voor je ze echt serieus kunt nemen. Maar bij kindertheologie wordt het kind volledig serieus genomen. En kindertheologie erkent dat volwassenen ook nog niet alles weten. Dat vind ik zo mooi aan de ‘driehoek’ van de kindertheologie: alledrie de onderdelen zijn evenwaardig aan elkaar. Dat is waarom kindertheologie zo goed bij kliederkerk past."

Deze manier van geloofsopvoeding geeft de ruimte aan kinderen om samen te ontdekken wat het geloof voor hen betekent. Daarnaast vormt het ook een goede brug tussen kerk en thuis. Corina praatte met de ouders door over de vragen die zij tijdens haar kindernevendienst voorbij hoorde komen, zodat ouders zich ervan bewust zijn wat er leeft bij hun kinderen en hun geloofsleven. Zo werd er een nog sterkere verbinding gecreëerd tussen kinderen en hun verschillende geloofsopvoeders.

Ruimte

Maartien beaamt hoe belangrijk deze wisselwerking tussen ouders, jeugdleiders en kinderen is. “Geloofsopvoeding doe je samen. Het is daarbij belangrijk dat je kinderen meegeeft dat het goed is om vragen te stellen. Dat vraagt wat van je, en je hebt het niet altijd in de hand, maar je krijgt er gouden momenten met de kinderen voor terug. Kindertheologie schept ruimte voor zulke momenten.”

Om zulke gouden momenten toegankelijk te maken voor iedereen, schreven Maartien en Henk het boek ‘Nooit meer een kleurplaat’. In dit boek komen theoretische kennis, de vertaalslag naar de praktijk, praktijkvoorbeelden en werkvormen samen. Maartien: “Het boek is een combinatie van theorie en praktijk: het gaat over de kern van de kindertheologie, over de achtergronden bij deze visie, en vervolgens over hoe die kennis eruit ziet in de praktijk.”

Het boek bevat handvatten en tips voor de praktijk, gespreksvormen, werkmaterialen en een kleurrijke waaier met bemoedigende praktijkvoorbeelden. Zo biedt het boek voor ieder wat wils, of je nu op zoek bent naar diepgravende theorie of naar concrete werkvormen om mee aan de slag te gaan.

Nooit meer een kleurplaat’ is vanaf 6 juli te koop via het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap voor €19,95 per stuk. 

Webinar 1 juli
Op 1 juli van 20.00 - 21.00 uur vieren we de lancering met het een gratis interactief webinar voor iedereen die wil kennismaken met kindertheologie.  'Nooit meer een kleurplaat'. Je kunt je gratis aanmelden.

Verder met dit onderwerp?

Jong Protestant verzorgde eerder webinars waarin inzichten uit de kindertheologie verwerkt zijn. Ook verschenen een aantal artikelen over dit onderwerp.

Lees verder:

Of kijk deze webinars terug:

Meer lezen over kliederkerk?