Doorgaan naar hoofdinhoud subline-curl

Online vieren: genade in de chaos

We lijken er inmiddels aardig aan gewend: online vieren. Wekelijks poppen er nieuwe ideeën op van gemeenten die een creatieve draai geven aan het samen vieren in coronatijd: van drive-in kerkdienst, zoom-kindernevendienst, interactieve preken, digitale bands, tot thuis-kliederkerken en tasjes met materialen. In dit artikel lees je niet nóg meer nieuwe ideeën om jongeren bij de kerkdienst te betrekken. Maar je krijgt een andere blik op online vieren met én voor kinderen en jongeren.

‘Omdenken’ is het sleutelwoord. Want ondanks de ideeën en prachtige verhalen met sprankjes van hoop tussen alle beperkingen, is de praktijk soms weerbarstig anders. Thuis de vertrouwde liturgie volgen, blijkt knap lastig; zeker in een gezin met jonge kinderen of opgroeiende tieners. En voor kerken is vol energie doorgaan met het bedenken en uitvoeren van nieuwe ideeën soms een uitputtingsslag. Zowel thuis trouw de kerkdiensten meebeleven als het organiseren vanuit de kerkzaal vraagt om doorzettingsvermogen. En dat juist in een tijd waarin de meesten van ons het al heel druk hebben.

Maar je kunt het ook anders zien. God ís aanwezig, misschien juíst wel in ons geploeter en in ons gevoel van falen. Die aanwezigheid is de basis van onze kerkdiensten en dat wat ons samenbindt, ook als we fysiek op afstand van elkaar zijn. Denk vanuit die gedachte bij online vieren eens na over de volgende punten: 

  • Accepteer het rommelige.
  • Houd vol, zet door.
  • Blijf in verbinding als gemeente.

(Tekst gaat verder onder het filmpje)

Nelleke Plomp gaf een lezing over online vieren tijdens de Online Inspiratiesessie: Online vieren.

Accepteer het rommelige

"Jongens, kom nou, het is al begonnen!" Om vijf over tien verzamelt het hele gezin zich op de bank. Terwijl de jongste twee vechten om de kussens, zet manlief het geluid wat harder. Tegen de tijd dat de discussie over wél of niet meezingen is beslecht, is het lied afgelopen. Even doet iedereen mee, maar nét als de preek interessant wordt, laat dochter de parkieten door de woonkamer vliegen. ‘Ja mam, het ging toch over vogels die een plek in Gods huis vinden…’”

Herkenbaar? Dit voorbeeld van een zondagochtend in een gezin is vast geen uitzondering. En ook in de kerkzaal gaat een online viering niet altijd zonder slag of stoot. Geluid dat te hard of te zacht staat, predikanten die tegen een camera moeten praten, een praatje voor jongeren dat niet overkomt: verbeterpunten genoeg. Je kunt je er schuldig of gefrustreerd over voelen. Maar je kunt ook bedenken: God Zelf koos er voor om in de chaos van deze wereld neer te dalen en daarin te delen. Dankzij Christus’ aanwezigheid kan ook een chaotisch moment een heilig moment worden. En het is eigenlijk best bijzonder: door het verplicht online vieren, lopen thuis en kerk naadloos in elkaar over. Dat levert soms chaos op, maar het brengt het heilige en alledaagse soms ook onverwacht bij elkaar.  Zoals het moment dat de dochter, die de parkieten losliet, liet zien dat ze het begreep: bij God zijn ook kwetsbare vogels veilig. Zou ze dat in de kerkzaal ook hebben opgepikt? 

Houd vol! Zet door!

Juist dankzij het ontregelende van deze pandemie ontdekken we hoe waardevol vaste patronen en rituelen zijn. Werk-ontspanning-slaap-ritmes zijn overal. Ons leven is gevormd rond herhaalde praktijken. Sinds een jaar is veel van wat vanzelfsprekend was, omgegooid. Lukt het om nieuwe gewoonten en rituelen te ontwikkelen én vol te houden? Als gezin en als kerk? Volhouden is gemakkelijker als je sámen met kinderen en jongeren bedenkt welke patronen rond online vieren helpen om mee te doen. En heb niet de verwachting dat het altijd gemakkelijk of leuk is. Net zoals sporten of gezond eten. Lukt het een keer niet? Dan vast een volgende keer weer wel! 

Volhouden wordt gemakkelijker als je vaste patronen ontwikkelt en er een feest van maakt. Steek bijvoorbeeld een kaars aan voor je begint. Zet iets lekkers klaar voor tijdens de preek. Trek mooie kleren aan. Of kruip juist met elkaar onder een dekentje. Vraag je kind of tiener ook eens wat hij of zij een leuke manier vindt. 

Ontwikkelingsgericht
Volhouden wordt ook gemakkelijker als je weet wat behoeften van verschillende leeftijdsgroepen zijn, waar kinderen en jongeren zijn in hun ontwikkeling. Het is logisch dat tieners kritisch zijn, het is gezond dat ze zich afzetten tegen grenzen. Ze willen zichzelf graag verhouden tot wat hen is aangeleerd. Laat hen weten dat je hun argumenten respecteert maar geef niet op. Juist door vol te houden, communiceer je naar hen hoe belangrijk jij zo’n viering vindt. Ook kun je wellicht samen met je tiener eens een dienst uitzoeken die hem of haar aanspreekt. Verzet is geen reden om op te geven!

Vraag als jeugdwerker of predikant eens aan tieners om na elke dienst één goede kritische vraag te stellen in de app en ga samen op zoek naar een antwoord. Geef kinderen de ruimte om na het kindermoment iets voor zichzelf te gaan doen, dat kan juist ook iets zijn wat met het bijbelgedeelte te maken heeft. Bijvoorbeeld een tekening maken of het verhaal met playmobil uitspelen. Laat peuters lekker spelen, maar tijdens het gebed kunnen ze best stil zijn en meebidden.  

Kennis over de ontwikkeling van kinderen helpt zowel om te relativeren áls te stimuleren om vol te houden. En, even omdenken: dankzij vieren in de thuissituatie komen dingen aan het licht die wellicht al langer speelden en is het gemakkelijker om hierover in gesprek te gaan.

Blijf in verbinding met elkaar

Vieren doe je samen, ook als je in verschillende ruimtes zit. We geloven dat God niet gebonden is aan tijd en ruimte, tegelijkertijd is de ervaring soms anders. Een kerkdienst is geen Netflix. Activerende en inclusieve taal helpt om het samen vieren te stimuleren, lees je in de column van dr. Theo Pleizier. En thuis heb je soms meer vrijheid dan in de kerkzaal. Thuis mag je wél meezingen, elkaar een hand geven en de vrede van Christus wensen. Vier die vrijheid volop!

Voor kinderen en jongeren is het belangrijk om zich concreet een onderdeel te weten van het geheel. Vraag bijvoorbeeld elke week een gezin om een kindermoment op te nemen of een jongere om haar favoriete lied aan te kondigen.

Het helpt ook om de kerkdienst en de rest van de week met elkaar te verbinden. Zoals het kindermoment waar jong en oud werd opgeroepen afval te verzamelen, er een filmpje van te maken en het resultaat de week erna in de dienst getoond werd. Zo zorg je dat de kerkdienst geen los ding is. Of knutsels van tevoren laten ophalen door ouders zodat kinderen thuis tegelijk kunnen knutselen. Het is misschien spannend, maar juist ook laten weten wanneer het niet lukt, kan helpen om je te verbinden met elkaar. Zoals die predikant die benoemt hoe ingewikkeld ze het vindt om interactie tijdens de kerkdienst te missen en vraagt om voor haar te bidden. Juist in die kwetsbaarheid, openen mensen thuis zich en ontstaat er ruimte om eigen verdriet te delen en te bidden voor elkaar. 

Lezen
In het boek 'Liturgie van het alledaagse' vertelt de Anglicaanse priester Tish Warren op beeldende manier hoe je God kunt ontmoeten in alledaagse handelingen als je bed opmaken, tanden poetsen of zoeken naar je sleutels. Dit kan helpen in het verbinden van het chaotische leven thuis en de online viering. Theoloog Janneke Burger schreef een recensie: 'Wat gebeurt er als een boek je tot tranen toe raakt'.

Tip: Kijk ook eens op de website van kliederkerk voor ideeën over (online) vieren met jong en oud.