Doorgaan naar hoofdinhoud subline-curl

Overstappen tijdens de coronacrisis

Net als ieder jaar maken heel wat kinderen uit groep 8 de overstap naar het voortgezet onderwijs. In veel gemeentes wordt dit moment feestelijk gemarkeerd tijdens de kerkdienst. Maar hoe doe je dat met alle beperkingen die de coronacrisis met zich meebrengt?

Draaiboeken aanpassen

Veel gemeenten hebben rond het overstapmoment een ritueel ontwikkeld voor de kinderen van groep 8. In sommige gemeenten is dit ieder jaar min of meer hetzelfde. Andere gemeenten bedenken ieder jaar iets nieuws. We willen je in dit artikel helpen om de overstapdienst, die je normaal gesproken organiseert, aan te passen aan de beperkingen door de coronacrisis.

Thuis en in de kerk

Op dit moment is er veel onduidelijk. Dat maakt het lastig om plannen te maken voor een dienst die pas later plaatsvindt. Zorg er daarom voor dat je een aantal alternatieven achter de hand hebt. Volgens de nu geldende richtlijnen zijn na 1 juni kerkdiensten met 30 personen en vanaf 1 juli kerkdiensten met 100 personen mogelijk. Als jullie gemeente deze richtlijnen volgt, kan maximaal een deel van de gemeente in de dienst aanwezig zijn. Je kunt er dan voor kiezen om de overstappende kinderen (bijvoorbeeld met hun ouders) in de kerk te laten zijn. Zorg echter ook voor een plan B. Wat doe je als de maatregelen weer aangescherpt worden? 

Overstap of afscheid?

Voordat je gaat nadenken over de vraag hoe je het draaiboek moet aanpassen, is het goed te bedenken wat je de achtste-groepers als kernboodschap wilt meegeven. Wil je markeren dat ze afscheid nemen van het kinderwerk? Dan zul je vooral terugblikken op gebeurtenissen uit hun kinderperiode. Wil je juist markeren dat er een nieuwe periode voor ze aanbreekt? Besteed dan veel aandacht aan hun rol als tiener in de gemeente. De keuzes die je op dit punt maakt, kleuren de viering, ook in coronatijden.

De achtste-groepers

Betrek de achtste-groepers bij de voorbereiding van de viering. Dit kan via een digitale ontmoeting, maar ook face-to-face, mits je als volwassene 1,5 meter afstand bewaart tot de kinderen. Welke ideeën hebben zij zelf voor de dienst? Hebben ze ook ideeën voor digitale alternatieven? Wat willen de kinderen zelf doen in de dienst of wat juist niet? Welke kinderen willen in de spotlights staan en welke kinderen liever niet? 

Ingrediënten in de viering

Iedere viering kent verschillende ingrediënten. Zij maken samen de liturgie. In de liturgie van een overstapdienst krijgen verschillende onderdelen over het algemeen een bijzondere invulling. Welke ingrediënten vinden jullie belangrijk en hoe voeg je ze toe als fysieke aanwezigheid maar beperkt mogelijk is? We geven per ingrediënt een idee of een vraag, die je helpt naar jullie eigen draaiboek te kijken.

Het overstapmoment

Hieronder staan een aantal suggesties om de dienst vorm te geven als de kinderen zelf niet in de kerk aanwezig zijn. 

  • Laat de kinderen letterlijk uit beeld en op een andere plek weer in beeld komen.
  • Laat ze ergens overheen springen of lopen, zoals een sloot, een brug of een lijn (met daarop bijvoorbeeld allemaal wensen van gemeenteleden).
  • Laat ze in een filmpje de leukste herinnering aan hun kindertijd in de kerk ophalen en vertellen waar ze bij het tienerwerk zin in hebben. 
  • Laat van ieder kind een paar foto’s zien, te beginnen met een foto van de doop.
  • Vraag verschillende gemeenteleden een mooie herinnering aan het kind op te halen. Bijvoorbeeld iemand van de crèche leiding, iemand van de kindernevendienst en een gemeentelid dat vaak in de buurt zit op zondag. 

Het thema

De overstap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs is altijd een grote stap voor kinderen. Normaal gesproken staat het laatste deel van groep 8 bol van bijzondere activiteiten om dit te markeren. Niet alleen de overstapdienst is anders voor de kinderen. De kans is groot dat ook de afscheidsmusical op school niet doorgaat of minstens anders verloopt. Het groep 8-kamp is waarschijnlijk evenmin doorgegaan. Corona zet een streep door heel veel dingen die voor achtste-groepers erg belangrijk zijn. Kies een thema waarmee je ook ruimte kunt geven aan het verdriet en de teleurstelling, die dit bij de kinderen oproept. 

De andere kinderen

De achtste-groepers nemen afscheid van de andere kinderen van de kindernevendienst of zondagsschool. Markeer dit door de kinderen iets te laten maken of voorbereiden voor de overstappers. Wie weet hebben ze een leuke herinnering aan de overstappers of willen ze hen juist een wens meegeven. Hang hun creaties op in de kerk of laat ze onderdeel zijn van de (online)viering. 

De ouders

Niet alleen voor de kinderen, maar ook voor de ouders of verzorgers is de overgang naar het voortgezet onderwijs een bijzonder moment. Zij moeten hun kind meer los gaan laten. Ook de geloofsopvoeding verandert langzaamaan: van richtingbepalend naar steeds meer coachend. Tijdens de dienst kan dit gemarkeerd worden door ouders een brief te laten voorlezen met een wens voor hun kind. Je kunt ook kiezen voor een vooraf opgenomen filmpje.

De tieners

De achtste-groepers stappen over van het kinderwerk naar het tienerwerk. Het is mooi als de tieners hen welkom heten. 

  • De tieners maken een filmpje, waarbij iedere tiener een zin zegt of ze juist gezamenlijk iets zeggen voor de overstappers. Iedere tiener kan vanuit huis een bijdrage leveren of het filmpje kan op een buitenlocatie opgenomen worden. Let hierbij op dat tieners onderling wel 1,5 meter afstand moeten bewaren. 
  • Als er voldoende tieners in de dienst aanwezig zijn, kunnen zij voor een soort flashmob zorgen. Na een signaal staan ze allemaal op en roepen ze: “Leuk dat je nu bij ons, de tieners hoort”, waarna ze voor de kinderen applaudisseren. De tieners kunnen zelf vast een betere flashmob bedenken. 

De overige gemeenteleden

Kinderen zijn een volwaardig deel van de gemeente. Het is daarom belangrijk de gemeente een taak te geven tijdens dit belangrijke moment. 

  • Organiseer na de dienst een drive-through. De achtstegroepers staan buiten bij de kerk. Op 1,5 meter van hen staat een grote vaas. Langsrijdende gemeenteleden zetten een bloem in de vaas met aan de bloem een kaartje met een wens.
  • Laat gemeenteleden voorafgaand aan de dienst een wens mailen. Voeg alle wensen samen in een mooi boek voor de kinderen.  
  • Maak met een heel aantal (muzikale) gemeenteleden een zegenlied voor de kinderen. Ieder gemeentelid zingt of speelt thuis zijn eigen partij in, waarna het geheel gemonteerd wordt tot een prachtig lied voor de overstappers. 
  • Laat gemeenteleden tijdens de dienst via Mentimeter of Socrative een wens voor de overstappers schrijven. Via beide omgevingen kun je een open vraag stellen, zoals “Ik wens jou…”. De gemeenteleden kunnen vervolgens (met de code die je in de dienst met ze deelt) deze vraag beantwoorden. Als Mentimeter of Socrative in de livestream gevoegd zijn, zijn alle antwoorden vervolgens voor alle kijkers (thuis en in de kerk) zichtbaar. 

Begin op tijd

Nu je niet op je routines kunt terugvallen en je wellicht van te voren van alles moet opnemen, kost de voorbereiding waarschijnlijk meer tijd dan je gewend bent. Begin daarom op tijd!

AVG-proof

Tot voor kort zond je gemeente de dienst wellicht alleen op audio uit. Zeker nu in deze dienst kinderen in beeld zijn en hun naam genoemd wordt, is het goed opnieuw na te denken over de AVG-regels. Wanneer de dienst openbaar toegankelijk is, heb je toestemming nodig van de ouders. Wanneer je de dienst alleen via een (onder gemeenteleden verspreidde) link kunt bekijken, is het voldoende ouders te informeren. Meer informatie over de AVG vind je hier. 

Ga met God

Alle beperkende maatregelen kunnen je moe maken. Je moet, ook bij het organiseren van een overstapdienst, opeens over zoveel nadenken! Vergeet daarom niet het belangrijkste ingrediënt van deze viering: als omstandigheden veranderen en kinderen in een nieuwe levensfase komen, blijft God dezelfde en gaat Hij met hen mee. Dat markeren we tijdens de overstapdienst op een feestelijke manier.

Verder lezen


Protocollen tijdens de coronacrisis:

Overstapdienst: