Doorgaan naar hoofdinhoud subline-curl

Gedenk de sabbatdag...

De eerste drie geboden van de Tien Geboden vertellen ons wie God is en hoe wij met Hem om moeten gaan. Het vierde gebod heeft in dit programma onze aandacht: 'gedenk de sabbatdag, dat gij die heiligt'. Dit woord leert ons in feite hoe wij ons bewust kunnen zijn van de schepping en de bevrijding.

Dit artikel begint met wat achtergrondinformatie voor de leiding. Lees het eens door en bereid een inleidinkje voor, voor tijdens de clubbijeenkomst. Daarna kunnen jullie met de werkvormen tot verdieping komen.

 

Zondag-rustdag-feestdag
Exodus 20: 8 - 11
Gedenk de sabbatdag dat gij die heiligt. Zes dagen zult u arbeiden en al uw werk doen; maar de zevende dag is het de sabbat van de Here uw God, dan zult gij geen werk doen, gij noch uw zoon, noch uw dochter, noch uw dienstknecht, noch uw dienstmaagd, noch uw vee, noch de vreemdeling die in uw steden woont. Want in zes dagen heeft de Here de hemel en de aarde gemaakt en al wat daarin is, en Hij rustte op de  zevende dag; daarom zegende de Here de sabbatdag en heiligde die.

Als we dit gebod lezen, valt het ons op dat we in de eerste plaats de sabbat moeten gedenken. 'Gedenken', dat woord gebruiken we in onze taal om aan te geven dat we iets in herinnering moeten houden. Zo gedenken wij bijvoorbeeld op 4 mei de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. We brengen ons die periode van geweld en verdrukking in herinnering. Maar niet alleen dat. Tegelijk bedenken we ons hoe dit geweld over ons gekomen is en hoe we het in de toekomst kunnen voorkomen.

'Gedenken' heeft elementen van het verleden in zich, maar is ook gericht op de toekomst. Zo moeten we de sabbat gedenken, als een dag van Gods schepping. Na de zesde scheppingsdag, waarop het hoogtepunt van Gods schepping (de mens) geschapen werd, rustte God en overzag Zijn werk. En Hij zag dat het goed, heel goed was. Dit geeft ons een aanwijzing voor de toekomst: het was goed; laten we de schepping dan ook goed houden! Dus haar niet misbruiken en uitputten, maar haar onderhouden en verbeteren.

 

Bevrijdingsdag
Maar niet alleen de schepping moeten we gedenken. In Deuteronomium 5 wordt het gedenken van de sabbat gemotiveerd door de bevrijding uit de slavernij. Deuteronomium 5: 12-16: Houd je aan de sabbat. Het moet een bijzondere dag voor je zijn, zoals Ik, de Heer, je bevolen heb. Zes dagen heb je om te werken, maar de zevende dag, de sabbatdag, is een rustdag, die aan mij, de Heer, je God, is gewijd. Verricht dan geen enkel werk. Dat geldt voor jezelf, je zoon en je dochter, je slaaf en je slavin. Je slaven moeten rust krijgen net als jezelf. Vergeet het niet: jullie waren slaven in Egypte. Maar Ik, de Heer, je God, heb je daar weggehaald. Krachtig greep Ik toen in, hard trad ik op. Daarom heb Ik je opgedragen de sabbat te vieren'.

Het gedenken geeft aan dat we een pas op de plaats moeten maken om ons te herinneren dat God de wereld geschapen heeft en dat het handelen van God bevrijdend is. Wij als beelddragers van God, moeten dit scheppende en bevrijdende handelen bij ons zelf naar boven halen. En dit kan door rust te nemen. Door afstand te nemen. Zoals een schilder een paar passen naar achteren doet om zijn kunstwerk goed te kunnen bekijken. God gunt ons die tijd om eventjes afstand te doen van ons werk. In tegenstelling tot de slaven in Egypte, die door hun slavendrijvers dag in dag uit werkdagen moesten maken van wel achttien uur, mogen wij na zes dagen van werk op adem komen. En als we ons bedenken dat het Hebreeuwse woord voor adem ook geest betekent, beseffen we dat we zowel lichamelijk als geestelijk tot rust mogen komen.

 

Niet saai!
Het vieren van de sabbat betekent dus niet dat we een grenzeloos vervelende, saaie dag moeten doormaken. Nee, het vieren van de sabbat geeft ons juist de ruimte om die dingen te doen waar we doordeweeks niet aan toe komen. We kunnen even alles loslaten en afstand nemen van onze verantwoordelijkheden. We kunnen tijd nemen voor God en voor elkaar. Om daarna vol goede moed en vol goede bedoelingen weer verder te kunnen. Deze pas-op-de-plaats geldt niet alleen voor onszelf. Ook de anderen hebben recht om tot rust te komen. In het vierde gebod worden ze bij name genoemd, tot aan de os en de ezel en de vreemdeling toe. Onze rustdag is ook de rustdag van een ander. Het wordt ons op het hart gedrukt de anderen niet te exploiteren, maar hen juist die vrijheid te gunnen die wij zelf ook graag willen hebben.

Kort samengevat kunnen we zeggen dat dit vierde gebod rekening houdt met de behoefte van de mens om afstand en rust te nemen. Het is daarom zo verbazingwekkend dat juist dit gebod zo geleid heeft tot haarkloverij. Al in de tijd van Jezus, tot op de dag van vandaag worden er aan dit vierde gebod allerlei beperkingen gegeven, die ons het zicht op de ware bedoelingen ontnemen. Iedereen kent wel de voorbeelden van kinderen die niet mogen buitenspelen of fietsen op zondag, 'omdat je op zondag niks mag doen, alleen maar naar de kerk gaan'. Je kunt je afvragen of dat de bedoeling is van zondag-rustdag-feestdag ...

 

WERKVORMEN
Stellingen
In Exodus 20 en in Deuteronomium 5 staan de tien woorden met daarin het vierde gebod om rust te houden. Lees beide versies voor of zet ze op een blaadje en deel ze uit. Dan gaan jullie praten naar aanleiding van de volgende stellingen. Kijk welke stelling aansluit bij de leeftijdsgroep van de kinderen en jongeren in jouw groep:

  • Ik maak mijn huiswerk ook op zondag, als dat nodig is. 
  • Op zondag fietsen is niet in strijd met het vierde gebod. 
  • Ik gedenk de sabbat door op zondag naar de kerk te gaan. 
  • Ik ga uit en kom zondagochtend vier uur thuis. 
  • Als mijn favoriete voetbalclub zondags speelt, ga ik ernaartoe.
  • Ik ga op zondag niet naar het zwembad.
  • Een zondagse steek houdt geen week. 
  • We leven in een 24-uurs-economie. Het maakt niet uit of we nu op zondag of op woensdag vrij zijn. Winkelen is gezellig, juist op zondag. 
  • ... bedenken jullie er zelf ook een paar ...

 

Verschil in visie
Jezus is in Zijn tijd vaak in conflict geweest met Farizeeën en schriftgeleerden over hun visie op de sabbat. Hierover kan je lezen in Johannes 5 en johannes 7, Matteüs 12, Marcus 2: 27 en Lucas 13: 15. Verdeel de club in vijf groepen en laat elke groep één van de hierboven genoemde teksten lezen.

In de groepjes wordt gepraat over welke argumenten Jezus gebruikt. Na enige onderlinge praattijd verzamelen jullie de argumenten van Jezus door per groep deze argumenten op een groot vel papier te schrijven, voor iedereen zichtbaar. Praat samen na over de discussies tussen Jezus en de Farizeeën. Kunnen jullie je vinden in Jezus' argumenten?

 

Zondagskrant
Nodig:
- grote vellen papier
- pennen
- (kleur)potloden
- viltstiften
- tijdschriften en kranten
- scharen
- lijm

De zondagskrant is een bekend fenomeen. Het is een huis-aan-huis reclamekrant met enkele artikelen uit de woonplaats. Maar het vertelt niets over de zondag.

Met de club gaan we een echte zondagskrant maken, die alles met de zondag te maken heeft. Ook dit is een groepsopdracht. Elke groep is vrij in de keuze van zijn materialen en werkvormen. De krant moet wel op een echte krant lijken. Zo kun je denken aan een spotprent, een column, een verslag (bv. van een clubavond), een gedicht, een overzicht van vrijetijdsbesteding etc., compleet met foto's. En natuurlijk ontbreekt het weerbericht niet!